Regie: Bradley Cooper | Duur: 136 minuten | Taal: Engels | Kijkwijzer: 12 jaar 

Camera

December 2011. Een markante dame schuift aan in de talkshow van Ellen DeGeneres. “Je moet gaan acteren”, zegt DeGeneres tegen haar. Met haar potsierlijke haardos en met glitters behangen wenkbrauwen lijkt ze niet van deze wereld te zijn. Is ze na een stuurfoutje per ongeluk met haar schip op onze aardbol beland? Nee hoor. We hebben hier te maken met Stefani Joanne Angelina Germanotta, kortweg Lady Gaga. Gewoon geboren in New York, in 1986. Zangeres, songwriter, pianiste. De ster in het muzikale romantische drama A Star Is Born, de derde remake van de gelijknamige film uit 1937.

A Star Is Born vertelt het verhaal van Jack (Bradley Cooper), een countryzanger in de herfst van zijn carrière. Na een optreden maakt hij in een kroeg kennis met zangeres-songwriter Ally (Lady Gaga), die haar hoop om het in de muziekbusiness te maken bijna heeft opgegeven. De twee worden verliefd op elkaar, maar terwijl Ally’s ster rijzende is, grijpt Jack steeds vaker naar de fles.

Gevestigde naam zet onzeker meisje in de spotlights. Je zou verwachten dat alle ogen dan op Ally zijn gericht, maar de meeste aandacht in herhalingsrecept nummer drie van deze showbizzsoap is opmerkelijk genoeg voor Jack. Nu maakt Bradley Cooper zijn regiedebuut en beschikt hij over een zeer behoorlijke zangstem, maar qua spel legt hij het af tegen Lady Gaga. Niet dat hij slecht acteert, maar Jack roept vooral in het tweede deel van de film irritatie op. Hij zuipt zich klem, laat zijn hoofd hangen en mompelt op den duur meer dan hij praat. Erg jammer dat zijn drankprobleem prominent aanwezig is. Een ware farce is de Grammy-scène waarbij meneer het in z’n broek doet. Nee, niet van het lachen.

Natuurlijk had Lady Gaga het brandpunt van de film moeten zijn. Gevoelig snuitje, mooie ogen, hijskraan van een neus: de androgyne megaster uit de muziekindustrie gaan we hopelijk vaker terugzien op het witte doek. Ze speelt haar eerste hoofdrol alsof Hollywood al jarenlang haar huiskamer is. Vloeiend, naturel. Dat A Star Is Born het aanzien meer dan waard is, komt door Lady Gaga. Overigens: niet alleen het aanzien waard, ook het aanhoren waard. Wat dacht u van het schitterende nummer ‘Shallow’ dat ze samen met Cooper zingt. Slik.

Gemengde gevoelens overheersen als de credits (met te stevige muziek eronder) over het scherm rollen. Aardige film, maar geen hoogvlieger. Daarvoor is het verhaal te uitgekauwd, zelfs wat overtrokken hier en daar. Meeleven met Ally of compassie opbrengen voor Jack? Tussen die twee bivakkeer je gevoelsmatig een groot gedeelte van de ruim twee uur. Moeilijk. Uitgebalanceerd is de film dus niet, waardoor Blik Op Film niet geheel meegaat in de vele loftuitingen voor A Star Is Born, en met drie sterren een toontje lager zingt.

 Regie: Kay Pollak | Duur: 133 minuten | Taal: Zweeds | Kijkwijzer: 12 jaar

Camera

Superlatieven schieten tekort voor As It Is in Heaven, een liefdesepos van de Zweedse regisseur Kay Pollak dat werd genomineerd voor een Oscar. Terecht, want dit document is niets minder dan ware filmkunst.

Een hartaanval zet een streep door de overvolle agenda van dirigent Daniel Daréus (Michael Nyqvist). Om tot bezinning te komen keert hij terug naar zijn geboortedorp in Noord-Zweden. Daar wordt hij met zijn neus op de feiten gedrukt: onverwerkte jeugdtrauma’s hebben al die jaren zijn vermogen tot liefhebben in de weg gestaan. Dat verandert na zijn ontmoeting met de veel jongere Lena (Frida Hallgren), die als een blok voor hem valt. Langzaam krabbelt Daniel op, ook omdat hij als voorzanger de leiding krijgt over het kerkkoor. Zijn onconventionele aanpak zet echter kwaad bloed bij sommigen binnen de hechte gemeenschap.

Introverte musicus Daniel, stralende engel Lena, strenge dorpspastoor Stig (Niklas Falk), bange godin Gabriella (Helen Sjöholm) en tiran Conny: in As It Is in Heaven komt het complete palet aan emoties voorbij, omlijst door acteerwerk waar je stil van wordt. Alle personages ‘passen’ precies, als tandwieltjes in een ragfijn uurwerk dat enig in zijn soort is. De ene scène is nog raker dan de andere. Zo pink je een traantje weg tijdens het lied dat Gabriella uit volle borst zingt. Indrukwekkend zijn ook de slotminuten, wanneer honderden zangstemmen tegelijk samensmelten tot één, langgerekt akkoord. En dan is er nog dé dialoog van de film: de stevige botsing tussen Stig en zijn vrouw Inger die de kerkelijke moraal met haar zondeleer hekelt. De film eindigt zoals hij begint, maar dit keer voorziet Pollak de beelden van een prachtige symboliek die correspondeert met het thema in dit meesterwerk: thuiskomen in jezelf.

De Talmoed, het belangrijkste geschrift binnen het jodendom, stelt dat er niet drie (zoals de Bijbel vermeldt) maar zeven hemelen zijn. Waarschijnlijk komt daar de uitdrukking ‘in de zevende hemel zijn’ vandaan. As It Is in Heaven is een sublieme metafoor voor die gelukzaligheid door menselijke verbinding. De film laat een onuitwisbare indruk achter en zou verplicht lesmateriaal op elke school moeten zijn. Omdat hij ‘matters of the heart’ verbeeldt, en dus ‘the heart of the matter’.

As It Is in Heaven

 Regie: Asif Kapadia | Duur: 128 minuten | Taal: Engels | Kijkwijzer: 12 jaar

Camera

De legendarische Tony Bennett zegt over haar: “Ze was een van de puurste jazz-zangeressen die ik heb gehoord. Volgens mij moet ze worden vergeleken met Ella Fitzgerald en Billie Holiday. Ze had de gave. Als ze nog had geleefd, had ik gezegd: ‘Kalm aan. Je bent te belangrijk. Het leven leert je hoe je het moet leven als je de kans krijgt lang genoeg te leven.'” Die kans verkwistte ze opzichtig. Op 23 juli 2011 overleed Amy Jade Winehouse, 27 jaren jong.

Haar suikerspinkapsel, make-upstijl, luchtige outfit en tatoeages lieten er geen misverstand over bestaan: de Queen of Soul was een extravagante dame. Tot haar negende was het joodse lachebekje uit Noord-Londen rustig van aard. Ze wilde kunnen zingen, om emoties van zich af te schudden. Meer niet. Beroemd worden? “Ik ben geen meisje dat zo graag een ster wil zijn.” Maar het liep anders: door haar ongekend krachtige zangstem verwierf Amy de status van popdiva.

Fragmenten uit concerten en televisieshows, found footage, talrijke selfies, foto’s en (familie)filmpjes: aan de hand van een enorme hoeveelheid archiefmateriaal reconstrueert regisseur Asif Kapadia de opkomst en ondergang van de soulzangeres. Onder de vaak korrelige beelden zijn flarden uit interviews te horen. Met haar ouders, vriendinnen, exen, bandleden, producers, promotors, managers en bodyguards. Het resultaat is een even intiem als ontluisterend document. Een gebroken gezinsleven, de dood van haar oma Cynthia, haar onstuimige relatie met Blake Fielder, antidepressiva, boulimia en verslavende middelen; chronologisch schetst Kapadia de oorzaken en uitingen van Amy’s zelfdestructie. En natuurlijk stortte de Britse schandaalpers zich ongegeneerd op haar uitspattingen.

Zeer kwalijk is de opstelling van haar vader Mitchell (eerst de grote afwezige, later een ordinaire profiteur) en moeder Janis (naïef en slap). Hoe is het toch mogelijk dat níémand deze prachtige oude ziel gedecideerd behoedde voor zichzelf, én een vraatzuchtige buitenwacht? Die prangende vraag is de rode draad in een steengoede documentaire die niet tot vrolijkheid stemt. Behalve dan haar formidabele stem waarvoor, Winehouse-fan of niet, alleen maar stille bewondering past.

Amy

 Regie: Éric Lartigau | Duur: 106 minuten | Taal: Frans | Kijkwijzer: 6 jaar

Camera

De 16-jarige Paula Bélier (Louane Emera) behoort tot een boerengezin uit het Normandische dorpje Lassay-les-Châteaux. Vader Rodolphe (François Damiens), moeder Gigi (Karin Viard) en broertje Quentin zijn doof en dus is de enig horende de onmisbare scharnier tussen hen en de buitenwacht. Op school ontdekt zangleraar Fabien Thomasson Paula’s prachtige stemgeluid en spoort hij haar aan auditie voor Radio France in Parijs te gaan doen. Dit stelt Paula voor een dilemma: moet ze haar hart volgen of voor haar familie kiezen?

Voor La Famille Bélier zocht regisseur Éric Lartigau een actrice die kon zingen. Tijdens de halve finales van The Voice hoorde hij Louane Emera. Lartigau gaf haar de hoofdrol in zijn film die eind 2014 uitkwam. De zangeres ontving voor haar debuutfilm zowel de César voor het beste vrouwelijke talent als de Prix Lumières voor de meest beloftevolle actrice.

Niet doofheid als handicap staat centraal in La Famille Bélier. Eerder de confrontatie tussen horenden en doven binnen een dorpse gemeenschap met een hoog ons-kent-ons-gehalte. Een deel van de cast kreeg de enorme uitdaging om in een paar maanden tijd een nieuwe taal te leren. Karin Viard, de meest expressieve van het viertal, zegt: “Ik maak soms een licht hysterische indruk. Gebarentaal bestuurt je lichaam zo dat je je soms afvraagt: ‘wat doe ik nu?'” Het meest naturel oogt Louane. Bijdehandje Paula trekt enerzijds de communicatieve kar, maar blijkt anderzijds ook een kwetsbaar meisje. In zekere zin wordt ze bevrijd door haar zangleraar, een artistieke intellectueel die Éric Elmosnino mooi vertolkt. Enthousiast en liefdevol plaveit hij de weg richting de verwezenlijking van haar hartewens. Zeer ontroerend is haar uiteindelijke auditie in aanwezigheid van Rodolphe, Gigi en Quentin. Ze zingt het prachtige Je vole van Michel Sardou en vertelt tegelijkertijd de tekst in gebarentaal.

La Famille Bélier is een luchtig en teder familieportret waarin een meisje op de drempel van het vrouw-zijn staat. Aan haar ouders de schone taak om vertrouwen te hebben. En het ultieme gebaar hun dochter in liefde los te laten.

La famille Bélier

 Regie: Damien Chazelle | Duur: 107 minuten | Taal: Engels | Kijkwijzer: 12 jaar

Camera

Een goede leraar beschikt over gedegen kennis in en liefde voor het vak. Is geduldig. Empathisch. Herkent talent. Heeft oog voor het kwetsbare individu. En legt ten behoeve van een veilige leeromgeving zijn woorden op een weegschaal: “Je bent een waardeloos stuk vreten (…) dat nu als een meisje van negen over mijn drumstel snottert en kwijlt.”

Het meisje van negen is de 19-jarige Andrew Neiman (Miles Teller), schoolvoorbeeld van een einzelgänger met ambitie. De getalenteerde drummer is eerstejaarsstudent op Schaffer, een toonaangevend conservatorium in New York waar hij ontdekt wordt door de alom gerespecteerde jazzdocent Terence Fletcher (J.K. Simmons). Gerespecteerd maar ook  gevreesd, want meneer staat een onconventionele manier van lesgeven voor. Echter, als springplank naar een toporkest dromen alle muziekstudenten van een plekje in Fletchers ensemble. Uitgerekend Andrew (de jongste van het stel) schopt het tot vast bandlid; een promotie die hem niet onberoerd laat.

De Amerikaanse altsaxofonist Charlie Parker (1920-1955) was geen wonderkind, maar oefende zich te pletter. Op zijn zestiende werd hij tijdens een jamsessie door jazzdrummer Jo Jones zo vernederd dat hij het podium verliet. Andrew overkomt hetzelfde. Grondig bewerkt door een bikkelharde Fletcher op wiens terreur geen maat staat, verlegt hij telkens zijn grenzen. Hoever is hij bereid te gaan om de allerbeste te worden?

Whiplash (de titel is ontleend aan het gelijknamige nummer van jazzcomponist Hank Levy) is gebaseerd op de ervaringen van regisseur Damien Chazelle die tot zijn achttiende fanatiek drumde en op de middelbare school les kreeg van een zeer strenge docent. J.K. Simmons ontving voor zijn bijzonder krachtige optreden terecht een Oscar. Merkwaardig genoeg viel de minstens zo overtuigende Miles Teller niet in de prijzen. Onvermurwbaar werkt de aanvankelijk bedeesde Andrew zich omhoog in een wereldje waar de concurrentie moordend is. Met drumpartijen van een buitenaards niveau als visitekaartje.

Whiplash zet de jazzmuziek in de spotlights en doet het bloed in je aderen kolken. De laatste scène is een knaller van jewelste, typerend voor Andrews volharding. “Als je iets wilt, zweert heel het universum samen om het je te laten krijgen.” Andrew is net herdersjongen Santiago in de prachtige vertelling De Alchemist van Paulo Coelho: een gewone knul die zijn eigen legende waarmaakt. In een cinematografisch pareltje dat nazindert.

Whiplash

 Regie: John Carney | Duur: 104 minuten | Taal: Engels | Kijkwijzer: 6 jaar

Camera

Gretta (Keira Knightley) en Dave (Adam Levine) zijn geliefden en beiden singer-songwriter. Een lucratieve deal met een platenlabel lokt Dave naar New York. Gretta vergezelt hem, maar al snel is het uit met de pret. Dave raakt verblind door het succes en legt het ook aan met een andere dame. Bij het horen van dit nieuws keert Gretta hem resoluut de rug toe en stort ze haar verdrietige hart uit bij goede vriend Steve (James Corden). Steve sleurt haar mee naar een kroeg op Manhattan waar Gretta op zijn verzoek haar vocale kunsten laat horen.

Ongelukkig en beneveld door alcohol zit Dan (Mark Ruffalo) in de metro van New York. Eerder op de dag is hij zijn baan verloren bij het door hem zelf opgerichte platenlabel. Zijn ex-vrouw Miriam (Catherine Keener) vindt hem maar een sneue loser en tussen hem en hun dochter Violet (Hailee Steinfeld) botert het ook niet echt. Dan stapt uit de metro, verlaat het station en ploft neer in een kroeg. Kort hierop heft een jonge dame op het podium een lied aan.

Een uitgerangeerde producer en een talentvolle zangeres zijn elkaars reddende engel in deze feelgoodmovie waarin regisseur John Carney beide verhaallijnen soepeltjes samensmeedt. Voddige loebas Dan is verkocht bij het horen van Gretta’s stemgeluid en hoopt vurig zijn vastgelopen carrière een doorstart te geven. Onverschrokken tracht hij zijn stoute plannen te verwezenlijken, met de frivole Gretta aan zijn zijde. Passie, vindingrijkheid en plezier zijn de drijfveren van een kleurrijk duo dat New York flink op stelten zet.

Begin Again is een hymne aan de muziek en aan metropool New York; doldwaze kweekvijver van artistiek talent. Daar waar gelijkgestemde zielen zich verenigen, transformeren stadse banaliteiten in pareltjes en gaan mensenharten open. Een kostelijke film met de helende werking van muziek als refrein.

Begin Again